New York, bomenstad, vijf vragen aan Mitch Epstein

door Jean-Paul Deridder

1.
In American Power, je vorige project, gaf je een hopeloze kijk op de eindeloze afhankelijkheid van energie van de moderne maatschappij en de catastrofale gevolgen hiervan voor het milieu. New York Arbor is heel anders. Hoe kwam je erbij zwart-witfoto's te maken van bomen in New York nadat je de Amerikaanse energiecultuur in kleur in beeld had gebracht?

Ik had een brede thematiek behandeld op een groot grondgebied en wou het onderwerp beperkt houden. Na American Power bleef ik met een somber gevoel zitten en wou ik een serie foto's maken die hulde brachten aan iets in plaats van om iets te treuren. Ook wou ik New York City opnieuw fotograferen maar dan zoals ik het nog nooit gefotografeerd had; op een manier die mij een frisse kijk zou geven op de stad.

2.
Je verwijst naar de foto's van schrijver Péter Nádas. Bij zijn tekst Own Death fotografeerde hij de honderdjarige perenboom in zijn tuin doorheen de seizoenen. Het werk is in zekere zin een meditatie over de levenscyclus. Het sterke symbolische beeld van de 'levensboom' komt in veel oude culturen voor. Is dit symbool de sleutel voor de interpretatie van New York Arbor?

Via de perenboom van Nadas kwam ik op het spoor van een methode. Hij nam heel veel foto's van één boom, in verschillende omstandigheden. Als ik een boom had uitgekozen, keerde ik ernaar terug in verschillende seizoenen, weersomstandigheden en gemoedstoestanden. Terwijl Nadas worstelt met zijn sterfelijkheid, laat hij zien hoe de perenboom groeit en evolueert over een periode van één jaar. Het project van Nadas heeft mij geholpen mijn eigen menselijke relatie tot stand te brengen met deze symbolen van leven en natuur. Na het lezen van Own Death werd me duidelijk hoe belangrijk een boom kan zijn voor een mens en begon ik te begrijpen welke verschillende rollen bomen spelen voor de inwoners van New York: totems, toetsstenen voor een wijk, getuigen van de verstrijkende tijd, wilde elementen die ons verbinden met de natuur.

3.
In The City (2001), je eerste boek met foto's van New York, staan zowel kleuren- als zwart-witfoto's. De 63 foto's van American Power zijn kleurenfoto's. Voor New York Arbor koos je echter voor zwart-wit. Kan je uitleggen hoe je beslist of je in kleur of in zwart-wit werkt?

Ik deelde The City op in twee delen: openbaar en privé. Door kleur en zwart-wit te gebruiken, kon ik deze scheiding duidelijk maken. Zwart-witfoto's hebben een zekere  pure intimiteit die hielp duidelijk te maken dat de portretten die ik maakte van familie en vrienden, privé waren. Voor New York Arbor besliste ik in zwart-wit te werken omdat ik wou dat de bomen op de voorgrond zouden treden; kleurenfoto's zouden te expliciet zijn en te veel afleiding bieden. De focus moest op de bomen liggen; een gele taxi, een rode jurk of een groen stoplicht mochten niet met de bomen concurreren. Ik wou pittoreske clichés vermijden. Bovendien zijn de bomenfoto's in zekere zin portretten en dus werkte ik verder op basis van mijn ervaringen met het creëren van intimiteit door het gebruik van zwart-witfoto's voor de portretten in The City.

4.
Als je in het boek New York Arbor bladert, merk je al snel dat de volgorde van de foto's heel belangrijk is. De eerste foto is het 'portret' van de Tulip Tree in Queens, die beschouwd wordt als een van de oudste bomen in New York. In de prachtige tekst bij de foto's begin je met het verhaal over je bezoek aan deze schitterende voorvader, die op dat moment besneeuwd is. Hoe bepaalde je de volgorde van de foto's?

Ik volgde de cyclus van de seizoenen in één jaar. Binnen één seizoen luisterde ik naar mijn intuïtie en baseerde ik me op de formele relatie tussen de foto's.

5.
In je nawoord vertel je dat je verschillende keren terugging om de bomen te fotograferen. Hoe besliste je welke foto je zou gebruiken voor de reeks? Met andere woorden, hoe koos je één foto van een boom uit deze verschillende foto's?

Na het maken van foto's is kiezen het belangrijkste werk van de fotograaf. Maar zelfs tijdens het fotograferen ben je al aan het kiezen. Je beslist welke boom je fotografeert, in welk seizoen en op welk moment van de dag je de foto neemt, waar je gaat staan, wat je in en buiten het kader plaatst, waarop je scherp stelt, ... Als ik meer dan één foto van een boom heb, bekijk ik de foto's en let ik op de helderheid, de resolutie en de spanning. Waarom een foto 'juist' is, valt moeilijk uit te leggen. De 'juiste' foto communiceert iets dat onuitspreekbaar is; de kijker moet daarin worden meegesleurd. Er moeten dan ook heel wat eigenschappen van een foto in overweging genomen worden – formele, thematische, psychologische, conceptuele, emotionele eigenschappen; ik kies de foto waarin al deze eigenschappen samenkomen om iets belangrijks, verrassends en mysterieus te communiceren.